Almanya’da “Boden NRW” adıyla yürütülen soruşturma kompleksi, kirlenmiş toprak ve diğer atıkların hukuka uygun biçimde bertaraf edilmek yerine yanlış sınıflandırıldığı, başka malzemelerle karıştırıldığı veya bu tür atıkları kabul etmesine izin verilmeyen alanlara bırakıldığı iddialarına ilişkindir. Dosya, tek bir olaydan veya davadan değil; farklı kişiler, şirketler ve bertaraf alanları hakkında yürütülen bağlantılı soruşturmalardan oluşmaktadır.
Dortmund’da başlayan ilk dava
Kompleks kapsamındaki ilk dava, 7 Nisan 2026 tarihinde Dortmund Eyalet Mahkemesinde başlamıştır. Yargılanan 63 yaşındaki sanığa izinsiz atık işlemleri, izne tabi bir tesisin gerekli izin bulunmaksızın işletilmesi ve çete hâlinde ve ticari amaçla dolandırıcılık isnat edilmektedir.
Dortmund Savcılığına göre sanık, ayrı soruşturulan diğer kişilerle iş bölümü içinde kirlenmiş toprak ve atıkların bertarafına ilişkin işler üstlenmiş; ancak sözleşmeyle taahhüt edilen uygun bertaraf işlemlerini yerine getirmemiştir. Bazı atıkların yeniden sınıflandırıldığı, kirlenmemiş malzemelerle karıştırıldığı ve bunları kabul etmesine izin verilmeyen alanlara bırakıldığı ileri sürülmektedir. İş sahiplerine ve yetkili makamlara ise işlemlerin hukuka uygun yürütüldüğü izleniminin verildiği iddia edilmektedir.
İddianamenin bir bölümünde yaklaşık 23.000 ton kirlenmiş toprak ve diğer atığın Selfkant’taki bir işletme alanına götürülerek gerekli atık izni bulunmaksızın depolandığı ileri sürülmektedir. Savcılık, bu malzemelerin bir bölümünün III. sınıf depolama tesisinde bertaraf edilmesi gereken tehlikeli atık niteliğinde olduğu görüşündedir. Uygun bertaraf maliyetinin en az 1,3 milyon avro olacağı tahmin edilmektedir.
Aynı iddianamede, Dortmund’daki bir inşaat projesinden çıkan yaklaşık 24.000 ton kirlenmiş toprağın Kamp-Lintfort’taki ve bu nitelikte malzemeleri kabul etme yetkisi bulunmayan maden sahalarına taşındığı da ileri sürülmektedir. İş sahibinin, bertarafın hukuka uygun şekilde gerçekleştirildiğine inanarak ödeme yaptığı; bundan kaynaklanan zararının 360.000 avroyu aştığı iddia edilmektedir.
Ekim 2025’te yapılan aramada sanığın kullandığı aracın bagajında 120.000 avrodan fazla nakit para, 200 gram altın ve başka değerli eşyalar bulunmuştur. Savcılık bunların müsaderesini talep etmiştir. Ancak söz konusu buluntu, isnat edilen çevre suçlarının veya dolandırıcılığın tek başına kanıtı olarak değerlendirilemez.
125.000 tondan fazla atığa ilişkin ikinci iddianame
“Boden NRW” kapsamında Mart 2026’da hazırlanan ayrı bir iddianamede ise 59 yaşındaki bir erkek ile 57 yaşındaki bir kadının, Nisan 2021’den itibaren Heinsberg çevresindeki üç işletme alanında 125.000 tondan fazla kirlenmiş toprak ve diğer atığı gerekli izinler bulunmaksızın depoladığı ileri sürülmektedir. Savcılığa göre yaklaşık 45.000 ton malzeme Selfkant’ta, 57.000 ton malzeme Erkelenz’de ve 23.500 ton malzeme Wassenberg’de depolanmıştır. Bunların arasında tehlikeli atıklar, eski katalizörler ve farklı kirlilik sınıflarına giren toprak malzemeleri bulunmaktadır.
Bu ikinci dosyada uygun bertaraf maliyetinin en az 6,5 milyon avro olduğu hesaplanmış; ilgili şirket hakkında aynı miktarı aşan bir müsadere talebinde bulunulmuştur. Sanıklara, izne tabi tesisleri izinsiz işletme ve özellikle ağır hâlde hukuka aykırı atık işlemleri isnat edilmektedir.
Soruşturmanın kapsamı
Kasım 2025 tarihli resmî bilgilere göre “Boden NRW” soruşturma kompleksi, 40’tan fazla şüpheliyi ve çeşitli şirketleri kapsamaktadır. Bu nedenle dava, yalnızca kirli toprağın nereye bırakıldığı yönünden değil; atığın kaynağından nihai varış yerine uzanan ticari zincir, şirket içindeki görev paylaşımı, yöneticilerin sorumluluğu ve hukuka aykırı bertaraftan sağlandığı ileri sürülen ekonomik kazanç bakımından da önem taşımaktadır.
Yargılamalar ve diğer soruşturmalar devam etmektedir. Bu nedenle aktarılan hususlar kesinleşmiş mahkeme tespitleri değil, savcılığın iddianamelerinde yer alan isnatlardır.
Hukukî kaynaklar
Dortmund Savcılığı, “Boden NRW” kapsamındaki ilk iddianame, 11 Mart 2026: Resmî açıklama
Dortmund Savcılığı, 125.000 tondan fazla atığa ilişkin ikinci iddianame, 19 Mart 2026: Resmî açıklama
Kuzey Ren-Vestfalya Eyalet Parlamentosu, soruşturmaların durumu, 12 Kasım 2025: Resmî rapor
Alman Ceza Kanunu: § 263 StGB
Alman Ceza Kanunu: § 326 StGB
Alman Ceza Kanunu: § 327 StGB
Alman Ceza Kanunu: § 330 StGB